Zelfkennis is het begin van alle wijsheid

SOCRATES

Zelfkennis gaat over de mate waarin we ons bewust zijn van onze gedrags-voorkeuren en in hoeverre we onze eigen grenzen kennen bijvoorbeeld als ik lang naar een persoon moet luisteren zonder interactie dan valt mijn brein in slaap en gaat op zoek naar nieuwe ideeën of oplossingen voor een probleem dat nog onopgelost ergens in de krochten van mijn gedachtegangen verscholen zit (Bijvoorbeeld bij luisterboeken, vergaderingen en andere oratie’s). Ik Kan dus met enige zekerheid zeggen dat ik wat moeite heb om mij te focussen op een persoon en dat ik dus voor iemand die mij niet kent tijdens een vergadering of lezing wel eens als afwezig kan overkomen.

Beschikken over zelfkennis is een groot goed, dat wisten ze al in de oudheid. Wie zichzelf kent, weet waar zijn sterke en zwakke punten liggen. Zelfkennis maakt het makkelijker om van eigen fouten te leren, maar bijvoorbeeld ook om samen te werken met anderen. Bovendien is zelfkennis onontbeerlijk voor een gezonde en succesvolle carrière.

Zelfkennis begint bij zelfreflectie.
Nadenken over jezelf. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Hoe goed ken je jezelf? Wat kun je en wat kun je niet? Wat tel je mee bij het beantwoorden van deze vragen? Is het belangrijk dat je alles weet over de nieuwste versie van Windows of is het belangrijker dat je een introvert persoon bent die goed is in het systematisch afmaken van een project?

Zelfinzicht.
Ben je direct of indirect? Kun je goed met andere mensen overweg, of werk je liever in je eentje aan een taak? Ben je snel en slordig of een pietje-precies? Of ben je gewoon hopeloos. Je hebt zelfinzicht als je weet hoe jij het liefst werkt, en onder welke omstandigheden je je het prettigst voelt. Dit is belangrijke kennis die je bijvoorbeeld kunt gebruiken om te beoordelen of je in een bepaalde werkomgeving of organisatiecultuur past.

Zelfkennis gebruiken.
Als je over jezelf nadenkt is het nuttig om vast te stellen wat het doel is van je zelfreflectie. Wil je beter functioneren in je baan, wil je een carrièreswitch maken, wil je je in het algemeen lekkerder voelen? Dit zijn allemaal terreinen waarop je op zoek kunt gaan naar zelfkennis.

Zelfkennis voor je carrièreplanning
Als je verder wilt komen in je carrière, of gewoon een leuke baan wilt waarin je het echt naar je zin hebt, dan is zelfkennis onontbeerlijk. Je kunt alleen maar plezier hebben in je werk als een aantal dingen kloppen: doen waar je goed in bent, in een omgeving werken die past bij je persoonlijkheid en waar je je gemotiveerd voelt.

Zelfkennis om goed te functioneren.

Je hebt een baan en doet wat er volgens de functieomschrijving van je gevraagd wordt. Dat lijkt voldoende, maar toch is dat niet altijd zo. Om echt plezier te beleven aan je werk, is het goed om te weten wat voor jou je werk echt plezierig maakt. Dat vergt een hoop zelfkennis. Bijvoorbeeld over de volgende zaken:

  • Wat kun je echt goed?
  • Waar liggen de uitdagingen in het samenwerken met anderen?
  • Waar gaat de uitdaging over in een gevoel van onvermogen?
  • Wat kost je het meeste energie? En hoe vul je je interne batterij weer op
  • Wat kun jij bijdragen aan een team of in een project?
Zelfkennis om problemen op te lossen.

Niet  alles loopt altijd zoals je zou willen. Motivatieproblemen, stress en conflicten kunnen je gaan belemmeren in je functioneren. Het is belangrijk om die problemen goed doordacht aan te pakken. Zelfkennis kan daarbij helpen. Het kan je inzicht geven in de oorzaken van de problemen en je helpen bij het oplossen ervan. Vraag jezelf bijvoorbeeld af:

  • Bij stressklachten: ben ik te perfectionistisch, ben ik bang om te falen, moet ik me onnodig bewijzen?
  • Bij motivatieproblemen: wat wil ik eigenlijk veranderd zien, pas ik wel bij deze organisatiecultuur, laat ik vaardigheden onbenut? Wat moet ik doen om weer plezier te krijgen in het werk?
  • Bij conflicten: wat of wie veroorzaakt precies het conflict? Analyseer de gedragsvoorkeuren tussen jou en de ander. Overdenk of de zaak vanuit verschillende gezichtspunten bekeken kan worden en bepaal hoe jij het ziet en hoe de ander dat doet.

Zelfkennis zorgt ervoor dat je ontdekt waar je kunt beginnen om de problemen op te lossen. Dat maakt je minder machteloos dan wanneer je bij de pakken neer gaat zitten en denkt: “Het is allemaal de schuld van de ander. Er is niets aan te doen.” Je moet vaak bepaalde vaardigheden ontwikkelen of afleren om de problemen te laten verdwijnen.

Zelfkennis om anderen te helpen.

in zorg verlenende en sociale beroepen, maar bijvoorbeeld ook als je manager, leraar of adviseur bent, is zelfkennis erg nuttig. Wil je mensen kunnen motiveren, of moet je ze helpen om weerstanden te overwinnen, dan zijn empathie, sensitiviteit en emotionele intelligentie belangrijk. Wie zelfkennis heeft, kan zich beter inleven in problemen, drijfveren en gemoedstoestanden van anderen. Om zelfkennis te kunnen gebruiken bij het helpen van anderen is het belangrijk dat je:

  • Inzicht hebt in verschillende persoonlijkheden; in de eerste plaats die van jezelf,en ook die van anderen.
  • Leert observeren, waarbij je ook goed naar jezelf kijkt en zelfreflectie pleegt, zodat de kans op vooringenomen standpunten zo klein mogelijk wordt.
  • Om kunt gaan met diversiteit: niet alleen je eigen gezichtspunt is interessant, maar ook dat van de ander.
  • Afstand leert bewaren om je eigen grenzen te bewaken en als het nodig is assertief te kunnen zijn.

Zelfkennis, en dan?
Als je een hoop zelfkennis hebt opgedaan, wat dan? Het komt erop aan om er iets mee te gaan doen. Veel mensen hebben de neiging, zeker bij conflicten of andere moeilijke situaties, om te zeggen: ‘Zo ben ik nou eenmaal, daar is weinig aan te veranderen.

Natuurlijk is het goed je zwakheden te kennen en daar rekening mee te houden. Maar vaak kun je zelfkennis gebruiken om iets te verbeteren of te veranderen. Heb je motivatieproblemen op je werk en heb je eindelijk aan jezelf toegegeven dat je eigenlijk een veel creatievere baan zou willen, ga dan op onderzoek uit hoe je dat kan verwezenlijken. Verwacht niet dat je zonder inspanning een verandering tot stand kunt brengen. Vaak moet je veel energie en tijd stoppen in de nodige zelfontwikkeling: een cursus, begeleiding of wat dan ook. De stap om dat te gaan doen, begint bij zelfkennis.

Het door CRMned gebruikte Persoonlijke stijl profiel van Q4profiles geeft inzicht in de verschillen en overeenkomsten tussen mensen, maar geeft vooral inzicht in jezelf. Wat is jouw natuurlijke manier van doen? Hoe ga je om met bepaalde situaties onder druk? Wat is jouw voorkeurstijl van Communiceren? Wat zijn je bewuste en onbewuste voorkeuren?

Wil je ook graag weten wat jouw persoonlijke (DISC) stijl is? Dan kun je kosteloos gebruik maken van het Persoonlijke Stijl (DISC) beknopte profiel.